„Jak być rodzicem wspierającym? Wzmacnianie zachowań pozytywnych i eliminowanie negatywnych”
Dodano: 11 kwietnia 20201. Co to znaczy być rodzicem wspierającym swoje dziecko ? Na czym polega wspierające postępowanie rodzica?:
- kocha bezwarunkowo, szanuje, stymuluje całościowy rozwój dziecka - emocjonalny, poznawczy, społeczny, ruchowy, pielęgnuje, dba o zdrowie, zapewnia bezpieczeństwo, opiekę,
- wychowuje, uczy, stawia granice, nie pozwala na niewłaściwe zachowanie, nie ocenia dziecka a stara się zmieniać jego zachowanie.
2. Skąd się biorą zachowania pozytywne i negatywne u dziecka? Jakie są czynniki sprzyjające kształtowaniu się zachowań trudnych u dzieci?
- związane z dzieckiem: temperament, nadmierne przywiązanie do matki, wrażliwość na ból, impulsywność, drażliwość, gotowość do uległości i spolegliwości, nieharmonijny lub opóźniony rozwój dziecka, stan przewlekłej choroby
- związane z rodziną: sprzeczne poglądy rodziców na wychowanie, napięta atmosfera w rodzinie, wygórowane i nieadekwatne wymagania, niewystarczająco krótki czas spędzany z dzieckiem i dla dziecka, koncentracja na słabszych i trudnych stronach i zachowaniach dziecka, podkreślanie porażek, brak pochwał.
3. Etapy w życiu dziecka sprzyjające ujawnianiu się zachowań niepożądanych:
- powrót matki do pracy i konieczność separacji, wyjście dziecka do przedszkola i trudności adaptacyjne związane z koniecznością poradzenia sobie w nowym środowisku na warunkach jednakowych dla wszystkich dzieci, bez rodzica, sytuacje trudne w przedszkolu związane z wyzwaniami emocjonalnymi, społecznymi i poznawczymi - dziecko sięga po znane sobie, dotychczasowe sposoby reagowania.
4. Behawioralna analiza procesu kształtowania się zachowań pozytywnych i negatywnych:
- zaistnieje bodziec - pojawi się reakcja (zachęcone - posprząta, popchnięte - odda),
- dziecko doświadcza życia, wyciągając wnioski i ucząc się, że za zachowaniem idą skutki, konsekwencje,
- zachowanie kształtują jego następstwa, już od pierwszy dni w życiu dziecka,
- zachowanie nagrodzone będzie się powtarzało częściej, to niezauważane wygaśnie, to karane zmniejszy swoją częstotliwość.
5.Świadomie chwaląc i wyciągając konsekwencje, a więc świadomie zarządzając skutkami, znacząco wpływamy na zachowanie naszych dzieci i modelujemy je - to podstawowa zasada w pracy nad zmianą zachowania i postępowania naszego dziecka w domu i w przedszkolu.
6.Podstawowe, uproszczone wzory kształtowania się zachowań:
Zachowania pożądane - ZP:
ZP + nagroda = >ZP
ZP + brak nagrody =
ZP + kara = <ZP
Zachowania niepożądane - ZN:
ZN + nagroda = >ZN
ZN + brak nagrody = <ZN(wygaszanie)
ZN + wycofanie kary = >ZN
ZN + kara, konsekwencja = <ZN
Wzmocnieniem pozytywnym, a więc nagrodą lub wzmocnieniem negatywnym, a więc konsekwencją (karą) za zachowanie dziecka jest nasza rodzicielska reakcja na to zachowanie.
7.Warto reagować na zachowanie naszych dzieci świadomie, nie zaś automatycznie i schematycznie. Ułatwia to behawioralna analiza sekwencji zachowania czyli:
Behawioralne ABC:
A - co zdarzyło się tuz przed ZN
B - zachowanie niepożądane ZN
C - co nastąpiło bezpośrednio po ZN
8. Jakie są możliwe interwencje behawioralne oparte na analizie ABC, czyli jak oduczyć dziecko niepożądanego zachowania?
- poprzez niedopuszczenie do powstania trudnego zachowania (etap A - odwrócenie uwagi dziecka),
- poprzez spowodowanie, by dziecko poniosło negatywne konsekwencje złego zachowania (etap C - wygaszanie),
- poprzez wzmacnianie zachowania pożądanego po wcześniejszym modelowaniu (etap C - dziecko uczy się naszych sposobów reagowania, radzenia sobie z sytuacjami trudnymi i je naśladuje).
Warto mieć świadomość, że jesteśmy pierwszymi i najważniejszymi wzorcami zachowania i reagowania dla naszego dziecka, które ono później stosuje i demonstruje w swoich sytuacjach trudnych w przedszkolu, sklepie, na ulicy. Bycie rodzicem to pod każdym względem bardzo odpowiedzialna rola.
opracowała:
mgr Barbara Walińska - psycholog neurologopeda